Emir Kusturitsa: Əgər Putin əvvəl olsaydı, Yuqoslaviyanı "demokratiya"dan xilas edərdi

Tanınmış serb rejissoru Emir Kusturitsa bildirmişdir ki, Putin Suriyadakı terrorçuları məhv edərək ordakı müharibəyə son qoyacaq. Bu barədə politnavigator.net saytı xəbər verir. Kusturitsanın fikrincə, Suriyadakı müharibə may ayında sona çatacaq.

Rejissor təəssüf hissi ilə bildirmişdir ki, vətəni Yuqoslaviyada baş verən qanlı olaylar zamanı Putin hakimiyyətdə olmamışdır: "Əgər Putin bir az tez hakimiyyətə gəlsəydi, Yuqoslaviyadakı vətəndaş müharibəsi zamanı biz onunla nifrət etdiyimiz demokratiyanı, yoxsa dirəniş göstərəcəyimiz digər siyasi sistemi seçəcəyimizi müəyyənləşdirə bilərdik. Müasir dillə desək, ya sənin S-400-ün var, ya da yoxdur. Putin bizə balans tapmaqda kömək edəcəkdi".

Tanınmış sənətçinin fikrincə, Rusiya prezidenti insanlara Qərbin cah-cəlal içində çimməsinə görə bütün planetin ödədiyi bədəl barədə ağır həqiqəti çatdırır. O əmindir ki, ABŞ Qərbin identikliyini məhv edərək onu ağır tale ilə üz-üzə qoymuşdur: "Qərb Sibirin neft yataqlarının "Şell" və digər Qərb kompaniyalarının əlində olmaması ilə barışmaq istəmir".

Rejissor özünü "ağ avropalı saydığını" deyərək Avropaya miqrant axını ilə bağlı da narahatlığını dilə gətirmişdir: "Krizis davam edir, o öz-özünə meydana çıxmamışdır, hansısa mətbəxdə hazırlanmışdır. Yuqoslaviya kimi məhv edilməkdə olan Suriyadan olan qaçqınlar niyə Türkiyədə məskunlaşmırlar? Niyə Səudiyyə Ərəbistanı onları 2-3 milyon çadır ilə təmin etmir?".

Vahhabi anasını dindənçıxmış adlandırıb başını kəsdi

Suriyanın Rakka şəhərində İŞİD döyüşçülərindən biri anasını "dindənçıxmış" adlandıraraq ictimaiyyətin gözü qarşısında qətlə yetirmişdir. Bu barədə CNN kanalı yerli hüquq müdafiəsi təşkilatlarına istinadən xəbər vermişdir.
Xəbərdə bildirilir ki, Leen al-Kasem adlı qadın İŞİD cərgələrinə qoşulmuş 20 yaşlı oğlu Ali Sakrı bu yoldan çəkindirməyə çalışmışdır. O, təkidlə oğlundan İŞİD cərgələrini tərk etməsini, ona qoşularaq Rakkadan getməsini tələb etmişdir. Lakin Ali Sakr anasını "dindənçıxmış" adlandırmış, onu İŞİD-in şəriət məhkəməsinə təhvil vermişdir. Məhkəmənin qərarı ilə qadına ölüm hökmü kəsilmişdir.
Məhkəmənin hökmü qadının oğlu tərəfindən yerinə yetirilmişdir. Ali Sakr Rakkanın mərkəzi meydanında yüzlərlə insanın gözü qarşısında anasını qətlə yetirmişdir.

Российский бомбардировщик Су-34 становится любимчиком западной публики

После того как Россия успешно применила свои новые бомбардировщики Су-34 во время военно-воздушной кампании в Сирии, многие страны захотят приобрести эти самолеты, чтобы поставить их на вооружение собственных армий, считает обозреватель американского издания The National Interest Дэйв Маджумдар.

Он отмечает, что Россия уже практически вышла на порог первого экспортного заказа на Су-34. «Вероятно, Алжир станет первым из числа новых клиентов, желающих приобрести самолет дальнего радиуса действия», — сказано в статье.

С точки зрения обозревателя, Россия во время операции своих ВКС в Сирии продемонстрировала, что достигла больших технологических успехов с момента распада Советского Союза.

«Су-34 в конечном итоге заменит собой Су-24. Как и предшественник, Су-34 оснащен сидениями, расположенными в один ряд, но в отличие от Су-24 он снабжен более мощными возможностями воздушной самообороны», — подчеркивает Маджумдар.

Он уверен, что технические характеристики нового российского бомбардировщика смогут заинтересовать потенциальных покупателей.

Так, Маджумдар подчеркивает, что в дополнение к ракетам малой дальности R-73 Су-34 оснащен ракетами дальнего радиуса действия типа «воздух-воздух» R-77. Обозреватель отмечает, что это означает возможность осуществления боевых действий без дополнительного сопровождения.

NI пишет, что Су-34 оснащен редкими радарами, обращенными назад, чтобы заранее предупреждать о приближении угрозы.

«Су-34 способен проводить чрезвычайные сражения типа «воздух-воздух», но также является ударным боевым самолетом. Боевой радиус самолета составляет около 700 миль (примерно 1130 км) без дозаправки, при этом самолет оснащен системой дозаправки прямо во время полета», — перечисляет преимущества российского самолета Маджумдар.

Обозреватель отдельно подчеркивает, что российские конструкторы предусмотрели необходимые условия для комфорта экипажа. В частности, пишет он, за сидениями пилотов достаточно свободного места, чтобы они могли встать в полный рост и перемещаться по салону. /rp-news.com/

Hərbi ekspertlər: İran Səudiyyəni yer üzündən silə bilər

"Əgər İran və Səudiyyə Ərəbistanı üz-üzə gəlsələr, Səudiyyə Ərəbistanı sadəcə yox olacaq, özü də tez bir zamanda". Bu sözləri Lifenews xəbər agentliyinə Yaxın Şərq institutunun prezidenti Yevgeniy Satanovskiy bildirmişdir.

O demişdir: "Səudiyyə Ərəbistanı varlı olsa da, İran- ciddi ölkədir. Açıq konflikt olsa, Tehran regionda özünə kifayət qədər müttəfiqlər tapacaq. Ər-Riyad isə ABŞ-dan kömək gözləsə də, həmin köməyi almaya da bilər".

İran ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasındakı konflikti araşdıran politonline.ru saytına görə, bu iki ölkə arasında ola biləcək müharibənin detalları hərbi mütəxəssislər tərəfindən çox illər qabaq proqnozlaşdırılıb. Saytın analitik yazarı Alya Pustova hərbi ekspertlərə istinadən yazır: "Atom proqramından imtina etməsinə baxmayaraq, İranın hərbi bazalara və digər hərbi obyektlərə qarşı istifadə ediləcək dəqiq raketləri az deyildir. Həmin raketlərin vurma məsafəsi kifayət qədər uzaqdır və səudiyyəlilərin neft və qaz çıxardığı şərq regionunu əhatə edir. Tehran həm də Səudiyyə aviasiyasını çaş-baş salacaq çoxlu "saxta" raket bazaları da yaratmışdır. Ən yaxşı halda səudiyyəlilər ölkənin qərbindəki aerodromlara aviasiya yerləşdirəcəklər, ancaq bu az effekt verəcək. Səudiyyəlilər portlardakı flotu hökmən çıxarmalı olacaqlar, əks təqdirdə flot İran tərəfindən məhv ediləcək. Flot iranlılara hücum etməyə cəhd göstərsə, batırılacaq".

Третья мировая на пороге: Иран сожжет Саудовскую Аравию и ОАЭ

Третья мировая на пороге: Иран сожжет Саудовскую Аравию и ОАЭ
Новый 2016 год, как ни печально это признавать, опроверг надежды «все плохое осталось позади, впереди начнем все с чистого листа за все хорошее». Реальность преподнесла разгорающийся принципиальный конфликт на Ближнем Востоке, который может стать войной.
Иран и Саудовская Аравия никогда не были дружественными друг другу странами. Скорее даже можно сказать, что Тегеран всегда был противником №1 для Эр-Рияда. Причин тому немало. И одними из главных можно было бы назвать религиозные разногласия между шиизмом и суннизмом, имеющие глубокие исторические корни, и нефть.
Религиозные же противоречия заставляют обе страны бороться за лидерство в исламском мире в этом регионе. В то же время, в королевстве отлично понимают, что после отмены санкций Иран вполне законно выходит на мировой нефтяной рынок, где вполне способен не просто потеснить Саудовскую Аравию, а даже ощутимо урезать ее доходы от продажи нефти.
Казнь известного шиитского проповедника шейха Нимра аль-Нимра стала причиной поднявшейся волны протестов против властей Саудовской Аравии среди шиитского мира. Даже в восточных провинциях самой СА, где проживает шиитское большинство, были организованы демонстрации против королевской династии саудитов.
Премьер-министр Ирака Нури аль-Малики назвал казнь «преступлением» и заявил, что это означает конец правления саудитов. В Ливане вице-президент Высшего шиитского исламского Совета Абдель Амир Кабалан назвал казнь шейха Нимра уничтожением «разума, умеренности и диалога». Йеменские хуситы назвали Нимра «священным воином», а суд над ним — «фарсом и откровенным нарушением прав человека».
Что вполне понятно, свою роль в поднятии этой волны сыграл и Иран. Именно здесь произошли попытки погромов посольств Саудовской Аравии, которые присекала иранская полиция. В то же время Иран обвинил саудовские власти в поддержке терроризма, заявив, что Нимр выступал против экстремистов. Саудиты же получили повод для разрыва дипломатических отношений с Тегераном: королевство потребовало от иранских дипломатов немедленно покинуть пределы страны.
«Учитывая существующую ситуацию, королевство объявляет о разрыве дипломатических отношений с Ираном и требует от членов дипломатической миссии, консульских учреждений и относящихся к ним организаций покинуть страну в течение 48 часов. Послу сделано соответствующее представление. Мы не можем позволить Ирану угрожать безопасности нашей страны. Мы намерены воспрепятствовать Ирану в его подрывной деятельности по созданию и поддержке террористических групп в нашей стране и странах-союзниках», — заявил министр иностранных дел Саудовской Аравии Адель аль-Джубейр.
Конечно, аналитики, политологи и эксперты отметили уже, что в этом регионе под видом межрелигиозных противоречий разыгрывается и другой сценарий. Иначе почему весь шиитский мир молчал с 2011 года, когда шейх Нимра был арестован?
Молчал и тогда, когда над ним вершился суд. И только после казни поднялась такая сильная волна возмущений и протестов? Как пишут некоторые издания на Ближнем Востоке, в Абу Даби вызвали в МИД посла Ирана и вручили ему «очень жесткую ноту».
Примерно то же самое произошло в Объединенном Королевстве, в Бахрейне, в Иордании. «Такое впечатление, что все очень спешат, чтобы определить, какую сторону лучше выбрать», «Попахивает большой войной», — такие высказывания в прессе уже не редкость.
Сможет ли Иран ввязаться в серьезное противостояние в Саудовской Аравией? По оценкам некоторых специалистов, такая вероятность, если и есть, то она очень невелика: Тегеран пока не слишком к этому готов. Кроме того, за саудитами, как известно, стоит и Вашингтон, и, отчасти, Тель-Авив. Правда, помогут ли «сынку» его западные «ляхи» — еще вопрос.
«Если Иран и Саудовская Аравия напрямую столкнутся, то Саудовской Аравии просто не будет, причём, довольно быстро. Саудовская Аравия — страна хоть и богатая, но Иран — серьёзная. При открытом конфликте Тегеран найдёт себе достаточно союзников в регионе, тогда как Эр-Рияд, надеясь на помощь США, может этой поддержки и не получить»,- заявил Lifenews президент института Ближнего Востока Евгений Сатановский.
Кстати, СМИ уже пишут, что глава комитета начальников штабов Вооружённых сил США генерал Джозеф Данфорд аж прилетает в Анкару — там он встретится со своим коллегой Хулуси Акаром из-за «обострения ситуации в регионе из-за разрыва дипотношений ряда стран с Ираном».
Что же до нефти, то создавшаяся обстановка уже подтолкнула цены на «черное золото» вверх. Сегодня Саудовская Аравия и Иран по объемам добычи нефти среди стран ОПЕК занимают соответственно первое и пятое место. Их противостояние, а возможно даже региональный конфликт, сильно отразится на мировом уровне нефтедобычи.
Февральские фьючерсы на биржевых рынках, т. е. акции на покупку нефти, уже выросли на 1,96%, до $37,77 за баррель. На Лондонской же бирже ставка выросла на 3,3%. Высказываются предположения, что при разрастании конфликта, при дальнейшем обострении обстановки в регионе, цены на нефть продолжат свой рост.
В Тегеране же решение о разрыве дипломатических отношений между странами восприняли очень негативно. Решений властей Саудовской Аравии здесь считают огромным стратегическим просчетом, о чем заявил замминистра иностранных дел Ирана Хосейн Амир Абдоллахиан. И в его словах есть большая доля правды: сейчас королевству совершенно не нужен еще обин масштабный конфликт.
Девятимесячная война в Йемене, которую ведет Саудовская Аравия, отразилась на бюджете государства, и без того потрепанном упавшими ценами на нефть. Дефицитным бюджет государства стал уже при цене в $80 за баррель. Еще до начала «йеменской авантюры» власти королевства прибегли к внешним заимствованиям, что случилось впервые за десятилетия.
И еще. Сценарий войны Ирана с Саудовской Аравией просчитывался военными экспертами уже много лет назад. Например, несмотря на отказ от ядерной программы, у Ирана немало ракет, которые «достаточно точны для того, чтобы их могли использовать против военных баз и других военных объектов». При этом дальность действия большинства ракет «уверенно покрывает большую часть востока Саудовской Аравии — региона, где саудовцы добывают большую часть нефти и газа». А ведь Тегеран создал множество «фальшивых» ракетных баз — чтобы их не успели уничтожить королевские ВВС, да и системы ПРО на подходе…
«В лучшем случае, Сауды успеют перебросить авиацию на аэродромы на запад страны, где она станет весьма неэффективной. Сауды также будут вынуждены вывести флот из портов, альтернативой будет пассивное ожидание его уничтожения. У флота не будет иного выбора, как попытаться атаковать иранцев и быть потопленному»,- писали специалисты еще в 2011 году.
События, между тем, развиваются стремительнее, чем можно было ожидать. Вслед за Бахрейном и Саудовской Аравией власти Судана и ОАЭ приняли решение о разрыве дипломатических отношений с Ираном.
«В военном отношении и Судан, и Бахрейн — слабое подспорье для Саудовской Аравии. И там, и там — серьезнейшие внутренние проблемы, а потому высвободить сколь-либо серьезный ресурс для саудитов они попросту не могут»,- пишет Эль Мюрид. Он также признает «Тем не менее, ситуация явно выходит на новый уровень — регион готов воевать уже по-настоящему, безо всяких этих новомодных гибридных войн».
Выходит, война уже на пороге? 

Аля Пустова        politonline.ru

Rusiyalı ekspert: Biz ilk əvvəl Pribaltikaya girəcəyik

NATO-nun hərbi fəaliyyəti Rusiya üçün təhlükə törədir. Bu barədə "Rossiyskaya qazeta"ya müsahibəsində Rusiya Federasiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşev bildirmişdir.

Patruşev demişdir ki, ABŞ-ın o vaxtkı dövlət katibi Ceyms Beyker Qorbaçova vəd vermişdi ki, "NATO şərqə bircə düym də olsa genişlənməyəcək", lakin həmin vəd mif olaraq qaldı. "NATO şəqrə doğru genişlənərək Rusiya sərhədlərinə qədər gəlib çıxdı".

Məsələyə münasibət bildirən Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun hərbi-siyasi təbqiqatlar Mərkəzinin aparıcı eksperti Mixail Aleksandrov bildirmişdir ki, NATO şərqə genişlənməsini "müdafiə məqsədləri" ilə əlaqələndirir: "Hitler 22 iyun 1941-ci ildə SSRİ-yə hücuma keçəndə iddia edirdi ki, Sovet İttifaqı Almaniyaya hücum etməyə hazırlaşır. Burda da eyni şeyi görürük. Heç kim hücum etmək məqsədilə hərəkətə keçdiyini boynuna almayacaq. NATO-nun Rusiyanı mühasirəyə almaq, sonra da parçalamaq strategiyası açıq-aydın görünür".

Mixail Aleksandrov Rusiya ilə Türkiyə arasında yaranmış konfliktə toxunaraq demişdir: "Bizim təyyarənin vurulmasına görə Türkiyə ilə yaranmış konflikt çox ciddi məsələdir. Tutaq ki, biz əvəzində Türkiyə aerodromunu qanadlı raket ilə vura bilərdik. Onda Türkiyə Qara dəniz boğazlarını bağlayacaqdı. Cavabında isə biz hərbi yola əl atacaqdıq. Deməli, konfliktin eskalasiyası baş verəcəkdi ki, NATO-nun qarışması qaçılmaz olacaqdı. NATO Ankaranı dəstəkləsə idi, biz Pribaltikaya qoşun yeridəcəkdik. Heç bir itki olmadan! Qısa bir zaman ərzində. NATO aqressiv siyasət yeritməklə öz işini çətinləşdirir. NATO-nun hər yeri nəzarət etməyə, yeni sərhəd parametrləri ilə müdafiə yaratmağa resursları çatmır".

Ekspert bildirmişdir ki, konfliktin gərginləşəcəyi təqdirdə Türkiyə çıxılmaz vəziyyətə düşəcək: "Əgər biz Türkiyəyə hücuma keçsək, NATO Türkiyəyə kömək üçün qoşun göndərməyəcək. Sadəcə Ankaraya material-texniki xarakterli kömək edəcək- havadan müdafiə sistemləri, aviasiya və s. göndərəcək. Bu isə Türkiyəni xilas etməyəcək".

"Первое, что мы сделаем, как уже я говорил, это войдем в Прибалтику"

Военная деятельность НАТО представляет все большую угрозу для безопасности России. Об этом в интервью «Российской газете» заявил секретарь Совбеза РФ Николай Патрушев.

В целом разговор шел о новой Стратегии национальной безопасности России до 2020 года, проект которой представлен на утверждение президенту Владимиру Путину. И взаимоотношение с Североатлантическим блоком- это одна из тем, которой глава Совбеза предпочел уделить особое внимание.

По мнению Патрушева, стремление НАТО к наращиванию и модернизации наступательных потенциалов, развертыванию новых видов вооружений, созданию глобальной системы ПРО, в том числе вокруг России, размывает структуру глобальной безопасности. А все заявления лидеров некоторых стран Запада об «оборонительном» характере альянса и его стремлении обеспечить безопасность в мире, считает он, лишь прикрывают его агрессивную сущность.

Действительно, прошла уже четверть века с тех пор, как Джеймс Бейкер -на тот момент госсекретарь США- пообещал Михаилу Горбачеву, что НАТО «не продвинется на восток ни на дюйм» после воссоединения Германии. Обещания стали мифом. НАТО продвигается на восток все дальше. И фактически его войска подошли к границам России.

И в этом контексте достаточно тревожно выглядит прогноз американских экспертов из Совета по международным отношениям, которые на днях опубликовали доклад о возможных угрозах национальным интересам США в 2016 году. Впервые за всю историю исследований там, в списке угроз среднего уровня, появилась возможная стычка между Россией и какой-либо из стран НАТО.

Есть ли основания утверждать, что подобный прогноз может сбыться? Или же американские аналитики выдают желаемое за действительное? Эти вопросы «СП» адресовала ведущему эксперту Центра военно-политических исследований МГИМО Михаилу Александрову:

-Да, НАТО продвигается на восток. Осваивает геополитическое пространство, откуда ушел СССР и Россия. То есть, тот вред, который нанес нашей стране Горбачёв, он только сейчас начинает в полной мере осознаваться. Мало того, что из-за его политической близорукости была расчленена русская нация, и двадцать пять миллионов русских оказались фактически в чужих странах. Возникла еще и смертельная угроза безопасности России. Прежде всего, в связи с продвижением НАТО на восток. По меньшей мере, это была глупость полагать, что западный военный блок не будет действовать в своих интересах. Но выглядит все, как предательство. То, что в альянсе любят порассуждать о своих «оборонительных задачах», ничего не значит. Тот же Гитлер, когда 22 июня 1941 года атаковал СССР, объяснял это тем, что Советский Союза якобы готовился напасть на Германию. И здесь то же самое. Никто не будет признавать, что они действуют с наступательными намерениями. Но, на самом деле, совершенно очевидна стратегия НАТО по окружению, а затем и расчленению России.

-Но зачем? Объяснение какое-то должно быть всему этому?

-Дело в том, что Россия представляет собой единственную военную силу, которая сдерживает военный потенциал Запада. А Запад сейчас начинает проигрывать в экономическом соревновании с другими цивилизациями. И потому еще больше прибегает к военной силе для навязывания определенных норм поведения другим государствам. Но Запад очень ограниченно может использовать военную силу, поскольку существует военно-стратегический паритет с Россией. Поэтому цель его- разрушить Россию. Тогда какие-либо ограничения в плане использования им военной силы для сохранения своего мирового доминирования, они просто исчезнут. Разрушение России- это стратегическая цель Запада. И с этой целью, прежде всего, он пытается создать военное превосходство. Для этого зажимает Россию в тиски военных баз, развертывает систему ПРО для перехвата наших баллистических ракет. Однако это создает определенную угрозу и для самого Запада. Ведь если ты нарываешься на конфликт, лезешь в драку, то рано или поздно драка может произойти. И недавний конфликт с Турцией из-за предательского уничтожения нашего самолета- это ведь, действительно, очень серьезное событие. Допустим, ударили бы мы в отместку по турецкому аэродрому крылатой ракетой… Турция сразу бы заявила, что это создает угрозу ее безопасности, и перекрыла бы черноморские проливы. А на перекрытие проливов у нас единственный ответ- прорываться военным путем. Значит, произошла бы эскалация конфликта, в который неизбежно вмешалось бы НАТО.

-Тем не менее, в инциденте с нашим самолетом реакция НАТО была достаточно сдержанной. Скорее, там были встревожены безрассудными действиями Турции. Почему?

-Потому, конечно, что НАТО испугалось быть втянутым в реальную войну. А защищать Турцию им не очень и хочется. Потому, если альянс поддержит Анкару, с нашей стороны самый логичный ответ- это ввод войск в Прибалтику. И вся Прибалтика- наша. Совершенно без каких-либо потерь. Достаточно быстро. Таким образом, НАТО за поддержку Турции расплачивается потерей Прибалтики. То есть, НАТО, проводя вот эту агрессивную политику, само создает такие уязвимые для себя точки. Это обычная история, когда растягивается «линия фронта». «Империи», так сказать, не хватает ресурсов, чтобы везде все контролировать, создавать оборону по новому периметру границ. Ведь у них все было рассчитано в основном на оборону Германии в период «холодной войны». Наши войска были в ГДР и Чехословакии. А у них- в Западной Германии. А сейчас им надо прикрывать страны Прибалтики, Польшу, Словакию, Венгрию, Румынию… Надо создавать огромную милитаризированную зону. И вкладывать туда не то что миллиарды, а триллионы долларов, чтобы развернуть там мощные военные силы. Встает вопрос: откуда деньги взять?

-Известно же, что НАТО на 80% финансируется США, остальное вносят страны-участницы…

-А надо немцам вообще платить за развертывание войск где-нибудь в Болгарии? Или итальянцам с испанцами? Все говорят, пусть американцы вкладывают деньги. А на американцах самих висит 19 триллионов долларов внешнего долга. И американским налогоплательщикам платить огромные деньги за какую-то Румынию тоже нет большого резона. Тем более, что СССР больше нет, Варшавский договор распустили. Россия отступила, вроде бы, никому не угрожает. Убедить людей, как раньше, что российская армия до Ламанша дойдет, сложновато. Поэтому НАТО оказалось в тупике. С одной стороны, это экономические возможности- нежелание значительной части населения поддерживать этот внешнеполитический курс по расширению альянса. А с другой стороны, очень хочется задавить Россию. Ограничить, изолировать ее в военном отношении. Это такое базовое противоречие, когда ресурсы не соответствуют амбициям. Так что политика НАТО, безусловно, создает нам угрозу. Но она создает угрозу и самому альянсу.

-Американцы прогнозируют стычку в будущем году между Россией и какой-либо из стран НАТО. Что вы об этом скажете?

-Думаю, реально возможен конфликт с Турцией. Вопросов нет: ситуация продолжает балансировать на довольно опасной грани. Поэтому тут они, вероятно, правы. Но с какой-либо другой страной я пока не вижу возможности конфликта. Потому что Украина, она в НАТО не входит. И если предположить, что в случае возобновления войны в Донбассе, мы введем туда войска — это не будет конфликтом со страной НАТО. Если только Польша не решит сунуться в этот конфликт в расчете на то, что партнеры по блоку ее поддержат. Но НАТО, скорей всего, примет решение Польшу не поддерживать в этой ситуации. Опять-таки, если Польша втянется в конфликт на Украине, это даст нам благовидный предлог войти в Прибалтику. А Польша не имеет возможностей там как-то серьезно действовать. Она будет быстро разгромлена. Вообще, у НАТО нет ресурсов с нами воевать в Восточной Европе. Их надежды на авиацию очень эфемерны. Потому что у нас очень сильная система ПВО. Есть такие системы, которые просто выбьют всю авиацию НАТО. И чем они будут воевать? Поэтому когда западные экспертные группы делают свои оценки балансов, они никогда не учитывают систему ПВО. Но если систему ПВО добавить, то оказывается, что у НАТО меньше сил, чем у нас. А тем более в Восточной Европе.

-Чем завершится конфликт с Турцией? Он может, допустим, перейти в «горячую» фазу с подключением по «пятому пункту» других стран НАТО?

-Если мы атакуем Турцию, то они будут вынуждены его включить. Но вопрос, в какой форме они будут оказывать военную помощь? Скорее, они ограничатся войной на территории самой Турции и не пошлют свои войска. То есть, окажут Анкаре военную помощь материально технического характера- перебросят системы ПВО, авиацию и т. д. Турцию это не спасет. А если они туда свои войска пошлют, первое, что мы сделаем, как уже я говорил, это войдем в Прибалтику. То есть, они должны будут взвесить: стоит ли им в такой форме помогать Турции. Понятно, что мы не строим никаких планов, мы только рассуждаем, гипотетически. Но, я думаю, что из-за Турции глобального конфликта не будет. Будет ограниченная война. Хотя, если Запад, действительно, начнет в военном отношении поддерживать Турцию- т.е. не ограничится просто посылкой вооружения, то мы можем применить против Турции ядерное оружие. Что, кстати, санкционируется нашей военной доктриной. Потому что там есть такой пункт, что если нападение на нас осуществляется неядерной страной, но при поддержке ядерного государства (или ядерных государств), то мы имеем право применить ядерное оружие.

Заведующий отделом евразийской интеграции и развития ШОС Института стран СНГ, военный эксперт Владимир Евсеев, со своей стороны, предположил, где могут произойти инциденты со странами НАТО:

-Наиболее реальным местом могут быть страны Балтии. Там за последнее время было достаточно много инцидентом, связанных с нарушением воздушного пространства. Что обусловлено, в том числе очень сложной географией границы. И большим количеством, как военной, так и гражданской авиации в этом регионе. Однако я полагаю, что после того, что случилось в небе над Сирией, страны Балтии будут еще более осторожно относиться к подобного рода инцидентам. Потому что вооруженный конфликт -гипотетический- между Россией и прибалтийскими странами может привести только к одному результату. Страны Балтии будут фактически оккупированы. Других вариантов быть не может. Понимая это, никто на серьезное обострение не пойдет с их стороны. Потому что никакого военного потенциала, способного сдержать вооруженные силы РФ, там нет.

-А как же американская тяжелая техника, который прибалты так гордятся?

-Предполагается, действительно, что на территории стран Балтии будет размещено натовское тяжелое вооружение. Это нужно для развертывания одной-двух бригад. Но в условиях конфликта Россия вынуждена будет либо уничтожить это тяжелое вооружение, либо захватить его до того, как там высадятся силы стран НАТО. Поэтому Россия сейчас вынуждена готовить и оборонительный, и наступательный потенциал против стран Балтии. В таких условиях никто из стран НАТО на серьезное обострение ситуации не пойдет. Но они готовы идти на провокации. Например, размещая в британских СМИ информацию о том, что британцы получили разрешение сбивать российские самолеты. Вот подобное- возможно. Нарушение воздушного пространства- возможно. Как и нарушение территориальных вод подводными лодками. Однако, крупных инцидентов ждать не стоит.

http://cont.ws/post/173871

Ələddin Əzimlinin yeni şeirlər kitabı işıq üzü gördü

Tanınmış şair, publisist, Yazıçılar Birliyinin üzvü Ələdin Əzimlinin yeni şeirlər kitabı nəşr olunmuşdur.

"Sən" adlı bu kitab şairin oxucularla 5-ci görüşüdür.

Ələddin Əzimli hələ kiçik yaşlarından şeir və publisistik yazılarla mətbuatda çıxış edib. Konkret desək, 1969-cu ildə 7-ci sinifdə oxuyarkən onun "Bulaq" adlı ilk şeiri "Azərbaycan pioneri" qəzetində dərc edilib. O, 22 il pedaqoq kimi, 13 ilə yaxın isə ANS Müstəqil Media və Yayım şirkətində jurnalist kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Bilal Alarlı şairin yaradıcılığı haqqında bunları deyir: "Ələddin Əzimlinin şeirləri bir qədər eksperimental, bir qədər də intellektual çalarları ilə seçilir. Yeddinci sinifdə oxuduğu vaxtlardan şeir yazır və maraqlıdır ki, onun ilk şeirinin deyim tərzi ilə altmış yaşı ərəfəsində yazdığı şeirlərin üslubu arasında elə bir fərq yoxdur".

Poeziya həvəskarlarının ixtıyarına verilən yeni poetik toplu şairin son dövrlərdə qələmə aldığı şeirlərdən ibarətdir. Kitabı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin kitabxanasından əldə etmək olar. Qiyməti 4.50 AZN-dir.

İnanırıq ki, şairin bu kitabı oxucuları və sevənləri tərəfindən maraqla qarşılanacaq.

Ramazanlı uruğu ilə bağlı olan gülməli hadisələr

Araz Gündüz

İndiyədək sizlərə sıxıntılı, qanqaraldıcı olaylardan danışdım, indi də istəyirəm könül açan, dodaq qaçırdan bir iki söz danışam. Danışdıqlarım, mənim özümün də içində olduğum Ramazanlı uruğunda baş vermiş olan gülməli olaylardır.
Ramazanlı uruğu Moran oymağının bir qoludur. İndi istəyirəm, öncə sizə bir az bu Moran oymağından danışam, sonra sözümün ardına keçəm. Moran otaylı-butaylı Azərbaycanda ən böyük oymaqlardan biri sayılır, deyilənə görə otay Azərbaycanın Ərdəbil bölgəsində otuz iki para kənddə Moranlılar yaşayırlar. Bu tay Azərbaycanda isə Moranlılar ən çox Cəlilabadla, Yardımlıda yaşayırlar, deyilənə görə onların sayı Yardımlıda daha çoxdur, Yardımlının Moran kəndlərindən: Eçara, Ləzran, Şələ, Əliabad, Limar, Ərsiləni göstərə bilərəm, ancaq bu sadaladıqlarım Moran kəndlərinin hamısı deyil. Bunu da deyirlər, butaydakı moranlılar otaydan gəlmə olublar, köçərilik elədiklərindən öncə Yardımlının Moran obalarını salmış, sonradan Muğana qışlamağa gəlmiş, buralarda yurd-yuva salıb qalmışlar. Şirvan bölgəsində qışlaqları olan moranlılara Şura hökuməti köçəriliyi yasaq elədiyindən onlar Əlibayramlının Moranlı kəndində (hal-hazırda Sabirabad rayonuna bağlıdır) yurd salıb yaşamalı olmuşlar. Cəlilabaddan 12 kilometr aralıdakı Moranlı kəndi də, köçəri moranlıların buranı bəyənib yurd saldıqlarına görə olmuşdur, moranlılar buraya gələnə kimi buralar boşluq bir yer olmuş, Ceyrankeçməz deyə adlanmışdır, bu yerlərin geniş örüşü maldarlıq və qoyunçuluqla dolanan moranlıların işinə yaradığından burada indiki Moranlı kəndini salmışlar.
İndi gələk ramazanlıların üstünə. Ramazan adında bir kişidən törəyən bu uruğun adamları otay Azərbaycanın Həsənli və Pirəxəlli kəndlərini salmışlar, bundan başqa da otayın Vənistənə kəndində də ramazanlılar çoxdur. Yardımlının Ləzranla Şələ kəndinin yarısından çoxu ramazanlıdır. Masallının Seyidlər kəndinin az qala hamısı ramazanlıdır, bundan başqa da oranın İsgəndərli ilə Ərkivan kəndlərində də ramazanlılar yaşayırlar. 1937-ci ildə Qazaxıstana köçürülən ramazanlıların da bir çoxu orada yaşayır, sonradan bir bölümü geri qayıdıb Salyanda və Füzuli rayonlarında yurd salmışlar. Sözümüz heç də ramazanlıların çoxluğunda deyil, iş burasındadır ramazanlılarla bağlı el içində yayılan çoxlu gülüş doğuran olaylar vardır, istəyirəm onlardan bir neçəsini sizlərə danışam, siz də biləsiniz. Bəri başdan deyim, sizə danışdıqlarımı mən özümdən uydurmamışam, bunlardan eşitdiklərim də var, öz gözlərimlə gördüklərim də.
QUDURMUŞ XƏLBİR. Bizim Ləzran kəndindən olan ramazanlı Əsədulla kişinin xırmanı kəndin Güneyində əynəmli bir yerdə idi. Əsədulla kişi buğda dərzlərini vəl ilə döyür, samanı sovurub buğdanı təmizləyir, qalır buğdanı xəlbirləyib arıtlamaq. Yerdəki xəlbiri əyilib götürməyə ərindiyindən, Əsədulla kişi xəlbiri yerindən dikəltmək üçün onun sağanağını ayağı ilə tapdalayır, xəlbir qalxıb bərkdən kişinin dizinə çırpılıb ağrıdır. Əsədulla kişi bundan acıqlanır, xəlbiri qaldırıb sağanağa üstündə var gücü ilə yerə çırpır. Yer əynəmli olduğundan xəlbir qayıdıb kişinin üzünə çırpılıb burnunu qanadır. Kişi bir az da özündən çıxıb xəlbiri götürüb bir də yerə çırpanda xəlbir bu dəfə qayıdıb onun başına dəyib yarır, qan axmağa başlayır. Kişi bu dəfə xəlbiri götürüb uzağa tolazlayır, işin tərsliyindən xəlbir sağanağı üstə düşür, diyirlənərək geriyə, kişinin üstünə gəlir. Əsədulla kişiyə elə gəlir, xəlbir yenə onu vurmağa gəlir, baş götürüb kəndə sarı qaçır. Kənd adamı görürlər kişi al qanın içində qaçır, soruşurlar ay kişi, səni kim bu kökə salıb. Əsədulla qayıdıb geriyə baxıb nəsə demək istəyəndə görür xəlbir hələ də üzüaşağı diyirlənir, adamlara bir söz demir, kəndin ortasından axan çayı keçir, üzüyoxuşa qaçıb Zınba dağının başına qalxır. Oradan baxıb xəlbirin arxasınca gəlmədiyini görüncə dayanır. Adamlar baxıb görürlər kişinin xırmanında heç kim yoxdur, ancaq xəlbir yavaşca diyirlənib xırmandan aşağıda dayandı. Gedib kişini dağın başından götürüb gətirirlər, qanını yuyub yarasını sarıyırlar. Əsədulla kişi isə elə hey deyirmiş, kopoyoğlunun xəlbiri necə qudurmuşdusa, qaçıb qurtarmasaydım, özümü vurub öldürəcəkdi.
ƏZİMİN EVLƏNMƏSİ. Otayın Vənistənə kəndindəki ramazanlılardan Ağəddin adında birisi bizm kənddə olan uzaq qohumları Əzimgilə qonaq gələr. Əzimin subay olduğunu biləndən sonra deyər, bizim kənddə Qəmər adında bir gözəl qız var, gedək bizim kəndə, onu bəyənsən, sənin üçün alarıq. Kəndə gələndən sonra qızgördünü bulaq başına salmağı kəsdirirlər. Vənistənə kəndi çox böyük kənddir, ona görə də, bulaq başında qız-gəlin çox olur, bir yandan da otaydan qız bəyənməyə bir oğlanın gəldiyini eşidənlər də bulaq başına yığışırlar. Ağəddin bulaqdan bir az qıraqda dayanar, Qəməri Əzimə göstərər, deyər gedib ondan içməyə su istərsən, su versə demək o da səni bəyənibdir. Əzim bulağa yaxınlaşanda özünü itirdiyindən, ayağı-ayağına dolaşar, yerişini də itirər, onda qızlardan biri deyər, bu oğlan nə yaxşı yorğa yeriyir, hamı gülüşər. Əzim isə bir az da tutulub başını itirər. Əzim çaş-baş qaldığından Qəmərin boy-buxununu, görkəmini unudur, bir yaşlı qadına yanaşıb ondan su istəyir, qadın ondan üzünü döndərir, Əzim bir az da döyüküb başqa bir-iki qadından su istəyirsə yenə ona su verən olmur, onun bu durumunu görən qız-gəlin şaqqanaq çəkib gülürlər. Əzim lap özünü itirir. Sonra çıxış yolu tapmaq üçün bulaqdan bir az aralanır, qıraqdan göz gəzdirir, ona göstərilən qızı aramağa başlayıb. Şal ilə belinə uşaq bağlamış bir qadınının Qəmər olduğunu sanaraq, ona yaxınlaşıb su istəyir. Qadın deyir: “Ay otayın maymağı, mən qız deyiləm sənə su verəm, kürəyimdəki uşağı görmürsənmi? İstədiyin qız kimdirsə ondan da su istə”. Əzim deyir, mən istədiyim qızı tanımıram, onu mənə göstərə bilərsənmi? Qadın deyir, göstərərəm, ancaq qabaqca gərək mən əl çalam sən oynayasan, ondan sonra göstərrəm. Qadın əl çalır, Əzim düşür ortaya başlayır oynamağa, o biri qadınlar da toplaşıb əl çalırlar, gülürlər, Əzim də yorulub əldən düşənə kimi oynayır. Sonra həmən qadın Qəməri Əzimə göstərir. Əzim qıza yaxınlaşıb su istəyir, qız su vermək istəmir, Əzim başlayır yalvarmağa: “Bacı, mən otaydan gəlmişəm, nə olar mənə su ver”. Qız deyir, yaxşı, keç bir az qıraqda otur, ağzını aç, mən su töküm, sən iç. Əzim qıraqda oturub başını qovzayır, ağzını açır, qız dolçanı su ilə doldurub hamısını birdəfəyə onun ağzına tökür, suyun çoxu Əzimin üstbaşına dağılır. Qış günü olduğundan Əzim soyuqdan yarpaq kimi əsərək, Ağəddin gilə qayıdır. Əzimdən soruşurlar harada belə islanmısan, deyir qız məni o qədər sevir, bir az su istədim, götürdü bir dolça suyu tökdü boğazıma, mən də çatdırıb içə bilmədim, üstbaşım islandı.
Ağəddin deyir, Əzim, bulaq başında qadınlar yığışır, özünü itirirsən, qızla danışmağa utanırsan, gəl sən bu dəfə qızbəyəndiyə Qəmər gilin evlərinə get. Qəmərin ata-anasına deyirlər, onlar da razılaşır, Əzimi onların evinə göndərirlər. Əzim gəlir qız gilə, qapını döyür, Qəmər qapını açır, onu içəri çağırır, deyir bura qonağısansa, keç içəri. Əzim utandığından başını qaldırıb onun üzünə baxmadan deyir: “Çox sağ ol, ay xala, tarı kişi balalarını saxlasın, elə bura da yaxşıdır, durmuşam da”. Qız bir söz demir, ancaq Əzimin ona niyə xala dediyini də başa düşmür, durub gözləyir. Bir azdan Əzim qızdan soruşur: “Xala, sizin evdə səndən başqa adam yoxdur?” Qız deyir: “Niyə yoxdur, atamla anam var, ancaq indi onlar evdə yoxdular, mən evdə təkəm”. Əzim çox boy-buxunlu, yaraşıqlı birisi olduğu üçün qız da baxıb bir könüldən min könülə ona vurulduğundan Əzimi bir də evə çağırır, Əzim yenə deyir: “Çox sağ ol, ay xala, tarı kişi dayağında dursun, mən bura sizin evdə səndən başqa birisi var, onu görməyə gəlmişəm, o da deyəsən evdə yoxdur. Görürəm mənə deyilən Qəmər adında o qız evdə deyil, mən onu elə burada durub gözləsəm yaxşıdır”. Qız deyir: “Bu evin Qəmər adında bir qızı var, o da mənəm, ancaq mən anlamadım sən mənə nə adla xala deyirsən?” Əzim ancaq indi başını qaldırıb qarşısındakının Qəmər olduğunu görür, deyir, bağışla, utandığımdam sənə baxmırdım, elə bildim qarşıma çıxan anandır. Qız Əzimi ha evə çağırırsa, Əzim gəlmir, deyir elə səni görmək istəyirdim, gördüm, daha mən gedim. Əzim qayıdıb gedir qohumları gilə. Qız da oturub öz-özünə düşünür: “Bu oğlan elə əsil mən istəyən adamdır, boyu-buxunu, yarı-yaraşığı, özü də ufutlu, qanacaqlı birsisdir. Özü də deyirlər, otayda insanlar bizdən yaxşı yaşayır, buna ərə getsəm ağgünə çıxaram. Düzdür, elə bil, bu oğlanın başında bir az çaşqınlıq var, ancaq bu da deyəsən utancaq olduğuna görədir, yox doğrudan da çaşqınlığı olsa, molla əmimə ağıl duası yazdırıb ağlını da yerinə gətirərik”.
Bir azdan Qəmərin ata-anası evə gəlirlər, qız anasını qırağa çəkib deyir: “Ana, bir az qabaq bir oğlan gəlmişdi bizə, deyirlər otaylıdır, başıbatmış çox gözəl idi, əyninin geyimi ona, o da əyninin geyiminə yaraşıq verirdi, boy-buxunu da deyirsən lay divardır”. Anası dedi: “Qızım, eşitmişəm o oğlan səni istəyir, görürəm sənin də könlün onadır, elçi gəlsələr, atanla mən bu işə yox demərik”.
Əzim qızın evindən çıxıb Ağəddin gilə gəlib deyir: “Əmioğlu, mən buçağacan belə gözəl qız görməmişdim, o qızı mənə almasan ürəyim partlar. Mən ona evlənə bilsəm, inan mənə, otayın bütün xalqı onun gözəlliyinin tamaşasına dayanacaq”. Ağəddin deyir, əmioğlu qızı sənə verərlər, get elçilərini göndər. Beləliklə də Əzim ağsaqqalları otaya elçi göndərib, Qəmərlə evlənir.
Mən Əzimi də, onun arvadı Qəməri də görmüşdüm, düzdür mən görəndə Qəmər artıq çox qocalmışdı, ancaq bildiyimə görə insan gəncliyində çox gözəl olanda qoca yaşında da onun üz-gözündə bu gözəlliyin nişanələri qalır. Mənim gördüyüm Qəmərin gəncliyində də heç bir gözəlliyi olmadığı açıq-aydın duyulurdu.
ƏBRƏŞ QOYUN. Qəmər butaya gəlin köçəndən sonra, el adətinə görə onun ata-anası, doğmaları bir neçə gündən sonra butaya qonaq gələrlər. Əzimgilin bir Əbrəş qoyunu olar, dadanğıl olduğundan oğurlanıb tayanın üstünə gedib ot yeyərmiş. Qonaqlarla baş qarışdığından mal-qoyunu yerbəyer eləyəndə Əbrəş qoyun gözdən yayınıb bayırda qalar. Gecə yarısı Əzim subaşına çıxmaq istər, ayaqyolu uzaq olduğundan ərinər, özünü verər evin arxasındakı tayanın yanına. Əbrəş qoyun da elə bilər bunu sürüb aparmağa gəliblər, Əzimin üstünə yeriyər. Əzim qaranlıqda yaxşı ayırd eləmədiyindən elə bilər, üstünə gələn qurddur, qışqıra-qışqıra qaçar evə: ay aman, qoymayın qurd məni yedi! Evdəkilər hamı yuxudan oyanıb töküləşərlər həyətə, görərlər Əbrəş qoyun tayanın yanında durub mələyir.
ƏZİMİN AYI OVU. Bir ilisi, Əzim Quzeydə bostan əkmişdi. Bir gün gedib görər, nə isə gecə gəlib bostandakı tağlardan birazını yeyib, birazını da korlayıb gedibdir. Gecə Əzim tüfəngini götürər, yanı balalı atını da minər, gedər bostan qarovuluna. Gecədən keçmiş atını çəpər payasına bağlar, bostanın ortasında özünə yer düzəldib yatar. Gecənin bir çağı Əzim oyanar, baxıb görər bostanın içində bir qaraltı var, tüfəngi üzünə alıb bunu vurar, sonra gedər baxıb görsün bu nə imiş. Yaxınlaşanda bu qaraltı xırıldayaıb çapalayar, sonra ayağa durub yeriyər, Əzim elə bilər vurduğu ayıdır, yaralanıb, indi də onun üstünə gəlir. Əzim qorxusundan baş götürüb qaçır kəndə, başlayır qışqırmağa: “Ay aman, qoymayın ayı məni yedi!” Kəndçilər hamılıqla yuxudan oayanıb bunun başına yığışarlar, soruşarlar nə olub? Əzim deyər, bostana ayı girmişdi, tüfənglə vurub yaralamışam, ardımca gəlib məni yemək istəyirdi, güclə qaçıb ağzından qurtarmışam. Bir neçə adam tüfənglərini götürüb Əzimlə gedərlər bostana, görərlər Əzimin vurduğu öz atının dayçasıdır, güllədən yaralanıb, yerə yıxılıb can verir.
ƏZİMİN QƏLP BEŞLİYİ. 1918-ci ilin yazında Əzimin post gədiyi deyilən yerdəki zəmisini Ağusəmlilər otarmışdılar. Əzim gecə çomağını da götürüb gedər zəmini qorumağa. Gecədən keçmiş buradan keçən qaçaqlar Əzimi tutub soyarlar, əyninin geyimini soyundurub tək alt-tuman köynəkdə saxlarlar, üstündə yüz manat pulu varmış onu da götürərlər. Əzim düşünər, “gecəynən evə qayıtsam, birdən başqa bir qaçaqla üzləşərəm, tutub alt tuman-köynəyini də soyundurar, biraz gözləyim, hava işıqlananda evə gedərəm”, özünü yolun qırağında bir çökək yerə verib yatar. Yuxu bunu necə tutursa, gün günorta yerinə yaxınlaşana kimi yatır. Evdə Əzimin gəlmədiyini görəndə, kənddən də bir neçə adam götürüb bunu axtarmağa gedərlər, ha gəzərlər Əzim tapılmaz. Deyərlər, yəqin gecə zəmi otaranlarla savaşıb kişini öldürüb atıblar zəminin içinə, zəmini ələk-vələk eləyərlər Əzim tapılmaz. Onlar Əzimi zəmidə axtaranda Əzim yuxudan ayılar, tuman-köynəkdə düzələr kəndə sarı getməyə. Adamlar da Əzimdən əllərini üzüb kəndə qayıdanda görərlər qabaqda bir alt tuman-köynəkdə adam gedir, qaçıb yaxınlaşarlar, görərlər bu Əzimdir. Soruşarlar, a kişi, bu nə işdir düşmüsən? Əzim deyər, gecə qaçaqlar buradan keçirdilər, məni tutub soydular, ancaq çox maymaq adamdılar, onları yaxşıca xamladım. Deyərlər, necə xamladın? Deyər, yüz manat pulumu da əlimdən aldılar, ancaq o pulun içində bir dənə qəlp beşlik pul vardı, başları çıxmadı, onu da sırıdım onlara, götürüb getdilər.
SƏMƏDİN BƏHMƏZ ALVERİ. Kəndə bəhməz satan gəlir, səkkiz girvənkə buğdaya üç girvənkə bəhməz satıb gedir. İki-üç gün sonra ramazanlı Səmədin yolu Hasıllı bazaraına düşür, görür burada üç girvənkə bəhməzi altı girvənkə buğdanın puluna satırlar. Düşünür, bu işdən yaxşı pul qazanmaq olar. Bəhməz satana yaxınlaşıb deyir: qardaş, səndən bəhməz almaq istəyirəm, ancaq qabım yoxdur. Bəhməz satan da gözüaçıq adam olur, deyir, odu bax, orada nehrə satırlar, biraz oyanda da ip satılır, get bir nehrə al, bəhməzi tökərsən nehrəyə, iplə sarıyarsan kürəyinə apararsan. Səməd belə də eləyir, nehrə ilə ipi alır, sonra nehrəni yarıyacan bəhməzlə doldurur, kürəyinə sarıyıb kəndə sarı yola düşür. Gəlib kəndgörükəndəki Qarğalıq deyilən təpənin başına çatanda yorulduğundan bir az dincini almaq istəyir, nehrəni kürəyindən açıb qoyur yerə. Bir az dincələndən sonra getmək üçün ayağa qalxanda nehrənin ağzını açıb bəhməzə baxır, öz əksini bəhməzin içində görüb elə bilir nehrənin içində kimsə var, başını tutur nehrənin içinə qışqırır çıx bayıra, içəridən səsi əks səda verir, elə bilir içəridəki çıxmaq istəmir, bir neçə dəfə qışqırandan sonra cin vurur təpəsinə, əl ağacı ilə nehrəni sındırır. Ancaq ha baxır nehrənin içindəki adamı görə bilmir, başlayır oyan-buyana qaçıb qışqırmağa: Ay kopoyoğlu, harda gizlənsən tapacağam, sən mənim bəhməzimi niyə içib qurtarmısan? Yaxınlıqdakı çobanlar Səmədin dəli kimi oyan-buyana qaçıb qışqırdığını görüb yaxınlaşırlar, nə baş verdiyini soruşurlar. Səməd başına gələnləri danışır, çobanlar deyirlər: Ay kişi, sən özün bir başına vur, bu balaca nehrənin içinə adam sığışarmı? Səməd yerə dağılmış bəhməzin qalığını onlara göstərib deyir, onda mənim bəhməzim necoldu belə qurudu? Deyirlər, ay kişi, bəhməz dağılıb yerə, torpağa hopub gedib, sənin nehrədə gördüyün isə öz əksin olub.
USTA KƏRİMİN DİLİ. Ramazanlı Kərim ağac yonan usta idi, ağacdan balta, bel, yaba sapı, xış, kürək, qaşıq, çömçə yonurdu, özü də yaxşı usta sayılırdı, düzəltdiyi şeylər yaxşı satılırdı. Ancaq usta Kərimin bir öyrəncəliyi vardı, iş görəndə dilinin ucunu bayıra çıxarıb işləyərdi. Ustanın bu davranışı çoxlarında gülüş doğurardı. Bir gün adamlar Kərimin başına yığışıb soruşurlar: Usta, dilini bayıra çıxarmasan işləyə bilərsənmi? Kərim deyəsən heç özü də bunu yoxlamayıbmış, ancaq deyir niyə işləyə bilmirəm, işləyərəm. Kərim əlində balta sapı yonurmuş, deyirlər yaxşı gəl yoxlayaq, biz baxırıq, sən dilini çölə çıxarmadan bu balta sapını yona bilsən, demək düz deyirsən. Durub baxırlar, Kərim dilini bayıra çıxarmadan balta sapını yonur, ancaq ağacı korlayır, balta sapı yona bilmir. Bununla da usta Kərimin dilini çıxarmadan işləyə bilmədiyi bəlli olur.
OVÇU QURBAN. Yardımlının Şələ kəndindən olan ramazanlılardan Qurban ovçuluq eləyərdi. Kişi ertədən tüfəngini götürüb ova gedərdi, axşamüstü qayıdıb gələrdi, ancaq çox az günlər olardı nəsə bir ov vurub gətisin. Özü də öyünüb deyərdi, mənim atdığım güllənin biri də boşa getmir. Adamlar soruşurlar: “Ay Qurban, güllən boşa getmirsə, onda niyə çox vaxt ovdan evə əliboş qayıdırsan?” Qurban deyir: “Bilirsiniz, ovçuluqda təkcə elə yaxşı güllə atmaqla deyil, həm də gərək adamın işi düz gətirə, mənim gülləm boşa çıxmır, ancaq işim düz gətirmir. O gün bir kəkliyi güllə ilə vurdum, andıra qalmış qaçıb girdi daşların arasına, ha axtardımsa tapa bilmədim. Bir tülküyə iki güllə vurdum, mən özümü yetirincə sürünə-sürünə özün saldı yuvasına, indi mən onun yuvasına necə girib onu oradan çıxaraydım? O günü bir çöl göyərçini vurmuşdum, mən özümü yetirənəcən bir alıcı quş haradansa onu çalıb apardı, onu da güllə ilə vurası oldum, ancaq gülləm onu necə tutdusa, alıcı quş da ovumla birlikdə parça-parça olub töküldülər yerə, ovum ələ gələsi olmadı. Düz deyirlər, qaraçuxan yatdısa, gərək özün də gedib yatasan. Bugün bir ovum əldən çıxıbdır heç deyiləsi deyil. Qalaçuğun başına çıxmşdım, onda gördüm bir qurd məndən yüz addım aralıdan keçib gedir, dizimi yerə atıb düz ortasından bir güllə vurdum, qurd sərildi yerə, dedim işi bitdi, ancaq bu andıra qalmış biraz çabalayıb durdu ayağa, başladı qaçmağa, bir güllə də vurdum yıxıldı, mən yaxınlaşanda yenə durub qaçdı. Nə başınızı ağrıdım o qurda beş güllə vurdum, hamısı da dəydi, ancaq mən yaxınlaşanda durub qaçırdı. Beləliklə də qaçıb Ovra meşəsinə girdi, ha axtardımsa tapa bilmədim. Mənim atdığım güllə boşa çıxmır, ancaq işim düz gətirmir, yoxsa vurduğum ovu yığıb yığışdara bilməzdim”.
Bir günüsü Qurban bir tülkü vurub dərisini kəndə gətirər, kimsə deyər tülkü dərisi yaxşı pula gedir, tülkünün dərisini ondan alar. Bir-iki gün sonra bir tülkü də vurar, bunun da dərisini satar. Qurban deyər daha mən başqa ova getməyəcəyəm, tülkü dərisi satmaq qazanclı işdir, bundan sonra ancaq tülkü ovuna gedəcəyəm. İşin tərsliyindən o gündən sonra Qurban tülkü vura bilməz, ancaq adamlar soruşanda deyər, çox tülkü vurduğumdan evə gətirməyə gücüm çatmır, dərilərini soyub meşədə quruduram, sonra gətirib satacağam. Üstündən biraz keçəndən sonra deyərlər, nə oldu, niyə tülkü dərilərini gətirmirsən? Qurban deyər tülkü dərisi İranda bahadır, otaydan gəlib yaxşı qiymətə istədilər, onlara satdım. Bu söz yayılar, bir neçə gün sonra NKVD işçiləri gəlib Qurbanı tutub apararlar.

Cəlilabad rayonunun Ləzran kənd sakini Mirzəqulu kişi, Azərbaycanda Sovet inqilabından əvvəlki illərə təsadüf edən hadisələri qələmə alır. 50 şagird dəftərindən ibarət olan bu əlyazmanın böyük hissəsi it-bata düşür. Yalnız bir hissəsi qorunub saxlanılır və hal-hazırda Rusiyada yaşayan həmyerlimiz, yazıçı Araz Gündüz Vətənə tətilə gəldiyi zamanlarda bu əlyazmaların izinə düşür və onun fədakarlığı sayəsində bu qiymətli əlyazma tarixin qaranlığına düşmür. Araz Gündüzün düzgün imlada yenidən işləyib çapa hazırladığı "Ləzranlı Mirzəqulu - Olanlardan keçənlərdən" kitabı bu tay Azərbaycanın Cəlilabad-Yardımlı, o tay Azərbaycanın Ərşə-Ucarlı bölgəsində yaşayan insanların keşməkeşli həyatını əks etdirən tarixi bir salnamədir.

On iki tərkibli nəsihətlər

◘Həzrət Peyğəmbər (s) buyurub: ”Hər kəs gündəlik vacib namazları camaatla qılmaqda süstlük etsə Allah onu on iki əzaba düçar edər. Bunlardan üçü dünyada, üçü ölüm zamanı, üçü qəbirdə, üçü də Qiyamət günü verilər. Dünyada olanlar bunlardır: qazancının bərəkəti çəkilər, xeyir siması üzündən alınar, iman əhli onun düşməni olar. Ölüm zamanı olan əzablar bunlardır: ac, susuz və şiddətli qorxu ilə can verər. Qəbirdə olanlar bunlardır: Nəkir və Münkər onun hesabını çətin çəkər, qəbri qaranlıq olar və onun üçün darlaşar. Qiyamətdə olanlar bunlardır: çətinliklə haqq-hesab verər, Allahın qəzəbi və atəşlə üz-üzə gələr.

◘Həzrət Əli (ə) vəsiyyətində buyurur: “Yaxşı olar ki, süfrə başında on iki şeyə riayət olunsun; yeməyin halal və haram olmasını bilmək, “Bismillah” demək, şükr etmək, Allahın təqdirinə razılıq, ağırlığı ayağın üzərinə salmaq, üç barmaqla yemək, öz qabağından yemək və yeməkdən sonra barmaqları yalamaq, tikələri kiçik götürmək, yeməyi yaxşı çeynəmək, başqalarına az baxmaq və yeməkdən sonra əlləri yumaq.”

◘Həzrət Əli (ə) buyurub: ”Təqvalıların xüsusiyyətləri bunlardır; doğru danışmaq, əmanətdarlıq, əhdə vəfa, fəxr etməmək, səbr, sileyi-rəhm, kimsəsizlərə qarşı mərhəmət, qadınlarla az uyğunlaşmaq (yə`ni, batil və lazımsız işlərdə onlarla az müvafiqət etmək), ehsan, xoşxasiyyətlilik, təmkin, Allaha yaxınlaşdıran işlərdə elm və bilik ardınca getmək.”

◘Yenə də Həzrət Əli (ə) buyurur: “Tövratdan on iki ayə seçib ərəb dilinə tərcümə etdim və gündə üç dəfə onlara nəzər salıram: 
1. Ey Adəm övladı! Nə qədər ki, Mənim səltənətim əbədidir rəhbərlərdən, rəislərdən qorxun olmasın. 
2. Ey Adəm övladı! Nə qədər ki, Mənim xəzinələrim doludur, başqasına ümidvar olma. 
3. Ey Adəm övladı! Nə qədər ki, Məni tapırsan, başqası ilə ülfət yaratma, çünki, istənilən vaxt çağırsan sənə yaxın və sənə qarşı mehribanam. 
4. Ey Adəm övladı! Mən səni sevirəm, sən də Məni sev. 
5. Ey Adəm övladı! Nə qədər ki, Sirat körpüsündən keçməmisən arxayın olma. 
6. Ey Adəm övladı! Hər şeyi sənin üçün yaratmışam, səni isə Özüm üçün, Məndən necə qaçırsan?! 
7. Ey Adəm övladı! Səni ilk öncə torpaqdan, sonra nütfədən yaratdım, nütfəni çeynənmiş ət parçasına çevirib səni xəlq etdim.
8. Özünə xatir Mənə qəzəblənirsən, lakin, Mənə görə özünə qəzəblənmirsən. 
9. Mənim qoyduğum vəzifələri icra etmək sənin öhdənə düşür, sənin ruzin isə Mənim öhdəmə. Sən vəzifələrini yerinə yetirməkdən boyun qaçırsan da, Mən öz öhdəmdə olanı–bəndəmin ruzisini verməyi daim yerinə yetirirəm.
10. Ey Adəm övladı! Hamı səni özləri üçün istəyir, Mən isə səni sənin özündən ötrü istəyirəm. Elə isə Məndən qaçma. 
11. Necə ki, Mən səndən sabahın vəzifələrini tələb etmirəm, sən də Məndən sabahın ruzisini tələb etmə. 
12. Əgər, öz qismətinə razı olsan, sənin qəlbini və bədənini rahat edərəm, yox əgər, narazı olsan səndə dünyaya qarşı tamah yaradaram. Nə qədər ardınca qaçsan da öz qismətindən başqa bir şey ələ gətirə bilməzsən.

Ayətullah Meşkini, “Nəsihətlər” kitabı. 
Tərcümə edən: Xəlifə Həmidov
Nəşr edən: Şəhriyar

Məhəmməd Tanhu - SEVGİ QISAQAPANMASI

İynə ucu boyda ümid gizlənib cadar dodaqlarının arasında

bir kəlimənlə ümid şübhə libasını əbədilik soyunacaq,

Sən...

məndən bir sevgi kənar durmusan, bu, dünyanın ən uzaq məsafəsidir.

mən isə bir nəfəs məsafəndəyəm.

Məncə,

bir əsrdən çoxdur gülümsəmirsən güzgüyə,

saçların da külək darayandan-darayana gözəlləşir.

De,

ilk dəfə nə vaxt unudulmusan?

nəfəsin titrəyərək hansısa yad dildə nəsə pıçıldayırsan boşluğa sarı

qəribədir, təkcə barmaqlarım eşidir o səsi

lakin, qadın dilidir, anlamır...

Helena, göz yaşları silməz dərdləri,

dərddən bir az dərd götürər.

o gündən bu yana əllərin də ağırlaşıb, daşımaq çətin olur...

bilirəm, 

daha çobanyastığının ləçəklərindən nəsə ummağı tərgitmisən.

Gözlərini tərk etdiyim gün 

ilk dəfə görüşdüyümüz yerə doğru tələsdim.

Xatırladım ki, axşam xəbərlərində proqnoz verilmişdi:

“Sabah havada günəşli həsrət hökm sürəcək, günortadan sonra isə şiddətli ayrılıq və aramsız göz yağışları gözlənilir...”

Skameykalar, bizi qovan qəzəbli bağban, quduz it, sonu olmayan arzular, vaxtın gec olmağından gileylənən qız...

Heç biri yox idi bu gün.

Anidən huşum itmişdi sonu görünməyən boşluğun pəncəsində

Ayılanda gördüm ki, həmin bağban, həmin it, həmin arzular, həmin skameykalar, yeganə səndən savayı...

Məgər, hər şey yerində imiş...

Kənara boylanıb izini axtardım, əslində burda olmalıydın deyə

Mən yerimdən tərpənmədim...

Bir də gördüm ki, boynuma iri bir lövhə asılıb

üzərində əyri-üyrü xətlə bir neçə cızma-qara yazılıb:

İtkin düşüb, 

evdən çıxanda üzərində ümid olub...

AXTARILMIR...

BU YAZIQ XALQA QALAN...

Şirin Xanım Kərimbəyli Şadiman

Talanır sərvətimiz xarici işbazlar üçün,

Nədir millət amalı ağlı dayaz qazlar üçün?

Banglərə dollar yığılır hər diləyi sazlar üçün,

Vətənin eşqi niyə sözləri avazlar üçün?

Nə ki var, var-yoxumuz yadlara bir nemət olur,

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Sorulur neftimizin ən dərin qatları belə,

Aranır, axtarılır qatların çatları belə,

Təki başdakıların olsun büsatları belə,

Çağlasın min neçə cür haram həyatları belə,

Başımızda nəki var, əcnəbiyə alət olur,

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Torpağın tən yarısı işğala möhtac edilib,

Millətin çoxu hələ qarnı tamam ac edilib,

Bu kimi işlərimiz taleyə amac edilib,

Varsa imkan qapısı, xariciyə bac edilib?

Bizlərin bəxtlərinə düşən hələ zillət olur,

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Sözə gələndə elə min cürə cəh-cəh vurulur,

Daşınan varımıza gör necə qəh-qəh vurulur.

Damağı çağlar üçün badələr pəh-pəh vurulur,

Əlləri əllərinə nəşədən bəh-bəh vurulur,

Əzilən kütlələrə bəxş edilən illət olur,

Bu yazıq xalqa qalan, boş quruca zəhmət olur.

Bayrağa, həm himnə nə zatlar fərman eləyir?

Yazıq istiqlal hələ yadlara dərman eləyir,

Gopu min dağlar aşan dillərə aman eləyir,

Nə qədər imkanı var, hər işi yaman eləyir,

Ayağ altda əzilən yenə də bu millət olur,

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Amerka xammalının dəyməyib heç bir qatına,

Sərvəti başdan aşır, nur tökülür həyatına,

Düşmüşük biz də elə taleyin bata-batına,

Baxırıq Avropanın gözqamaşan busatına…

Səsimiz çıxsa əgər, lap böyük bir qələt olur,

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Əlimiz başımıza kül eyləyir vay-vay ilən,  

Gözümüzdən yaş axır dəli-dolu min çay ilən,

Bizə hər nə verilir ölçü-biçi və say ilən,

Nəyimiz var daşınır bankələrə lap tay ilən,  

Ahı ərşi dağıdan bir neçə cür halət olur,

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Bizim kor bəxtimizə gülmədi heç Xuda niyə? 

Diləyimiz çin olur gecələr yuxuda niyə?

Əcnəbinin burunu qalıbdı qoxuda niyə?

Ötüşür günlərimiz bəs qara-qorxuda niyə? 

Bizə çor, xariciyə bir o qədər hörmət olur,

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Nə ki, Bakı nötü, bölgələr də dəbə düşüb,

Talananlar talanır, ürəklər də həbə düşüb,

Əlində hökmü olanlar nə yaman təbə düşüb?

Binəva millətimiz xariciyə təbə düşüb…

Ölkəyə, ay həzarat, bəs bu necə qiymət olur?

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Şadiman bir parasın söylədi bu ahımızın,

Doğulanlara görə nəyi var sabahımızın? 

Özümüzdə görürəm çoxunu günahımızın,

Yetməyir bizlərə heç haqq nuru Allahımızın!…

Gələcəyi görməyən bəxti qara millət olur,

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Bu yazıq xalqa qalan boş, quruca zəhmət olur.

Riyakarlıq

Ədalət Abdinov

Yalançının istəyi yalana inandırıb aldatmaqdır. Yaltağın istəyi yalanı öyməklə yal qazanmaqdır. Ayıbları çöldə qalan RİYAKARIN biri mənim barədə FB səhifəsində   paxıllıqdan, həsəddən doğan dəbdəbəli yalan uydurmaqla, içində şər dolu şeytan nehrəsi çalxalamışdır. Yazıq zorən söylədiyi cəfəngiyyata yəqin ki, heç özü də inanmır. Necə deyərlər: “Qarğa bülbül, alaq sünbül oldu”, “Palçıq üstə çıxdı, dağ altda qaldı”. Belə yerdə deyiblər ki, adam var, fitnənin əkiz qardaşı, elə bil İblisin belindən gəlib!

Kommunist Partiyası mənim üçün marksizm-leninizm klassiklərinin ənənələrinə, ali mənəvi sərvətlərinə sədaqət ocağıdır. Vətənə qayıtdıqdan sonra bu ocağı axtardım. Mətbuatda bir neçə şəxs özünü bu partiyanın rəhbəri kimi təqdim edirdi. Müşahidə və təhlillərimin nəticəsi belə oldu ki, inamsız, idraksız, iradəsiz, amalsız və əməlsiz bu “rəhbərlər” kommunist hərəkatının əzablı yolunda çürük kötükdən savayı bir şey deyillər. 

Bunlardan birini söhbətə dəvət etdim. İki dəfə görüşümüz oldu və hər dəfə də küçələr, parklar bu şəxsin oylağı oldu. Yəni özünü ortaya atmış bu liderciyəzin mənimlə söhbəti küçə səviyyəsindən o yana keçmədi. Mən anladım ki, bu kəs şəxsi mənafeyinə xidmət edən cılız hislərlə müqəddəs kom unist ruhunda gizlənib. Ağlı kor, qəlbi kar, ruhu lal bu adamda cəngavərlik yox, mənəvi zəlillik gördüm. Kommunistə məxsus qanadlı, hissiyyatlı, cəsarətli İdrakdan əsər-əlamət yox idi. Təəssüratım belə oldu ki, marksizm-leninizm fikrinin mahiyyətini özündə təcəssüm etdirmək qabiliyyətinə malik olmayan bu qondarma, sənədsiz, saxta möhürlü partiya “lideri” nəinki döyüşün ön sırasına çıxar, hətta döyüşün arxasında da fürsət tapan kimi qaçıb gizlənər.

Rədd etdim belə yaramazı! Çünki sürünənlər arasında yeriyə, korlar arasında görə, karlar arasında eşidə bilməzdim. Bununla da vicdansızlar arasında vicdanlı qaldım! Sönüklər arasında sönmədim! Və bundan sonra ötən vaxt ərzində o RİYAKAR malik olduğum məziyyət və fəzilətləri, kommunist hərəkatındakı xidmətlərimi qısqanclıqdan həzm edə bilmədi. Özündə olmaq istədiyi qabiliyyətin məndə olduğunu görüb, keçirdiyi əzablı narahatlıq yuxusunu ərşə çəkdi.

Bu RİYAKAR öz ayıbını örtməkdən ötrü indi də mənim ünvanıma naqqallıq, boşboğazlıq, hərzəçilik edir. Siz hələ onun düşük arqumentinə baxın: guya məni siyasi mövqeyimə görə partiyaya qəbul etməyib. Əvvəla, sən nə karəsən ki, partiyaya adam qəbul edəsən? İkincisi, sənin podratçı manqan nə vaxtdan partiya olub?!

Kölgənin kölgəsi olan həmin RİYAKARIN bir camuru da Ələkrəm Hümmətzodəni illər öncə ad günü münasibəti ilə təbrik  etməyimdir. Çox maraqlıdır, Ələkrəm Hümmətzodə Qarabağda qanlı döyüşlərdə düşmənlə üz-üzə vuruşanda bu şarlatan kimin tumanında gizlənmişdi?  

Mövzuya maraqlı olan hər kəs üçün aydın olsun deyə, Ələkrəm Hümmətzodə haqqında yazdıqlarımı bu gün də təsdiq edirəm. O, antikommunistdir, ancaq vətənin şirinliyini, doğmalığını, bənzərsizliyini, ucalığını, kutsallığını qəbul edən şəxsdir. Elə buna görə də vətən uğrunda çarpışmış, savaşmış və güllə yarası almışdır. Təəssüf ki, bu böyüklük, alilik sonralar onun ayırıcılıq, bölücülük meyilliliyində itmiş, yox olmuşdur. Bu, onun bağışlanmaz  səhvidir.

Saxta təşəxxüs, iddia, heyvərəlik acizlik əlamətidir. Haqq-ədalət, doğruluq insana, fitnə-fəsad, yalan şeytana məxsusdur. Gözügötürməzlik, dargözlük edib bu cür məlum, aydın münasibətlərdən haram xal qazanmaq üçün çeynənmiş, çürümüş sözlər üyütmək həm siyasi, həm də mənəvi eybəcərlikdir. Təəssüf edirəm ki, bu və ya digər eybəcərliyi başına torba kimi keçirib kommunist hərəkatında sürünənlər hələ də var.

Mətləb Ağa - Səndə nöqtəni qoydum

Kiməm, nəyəm burda mən,

Sən orda kimsən, nəsən?!

Bir “O” hərfi yerinə, 

Nə uzundu “mən və sən”...

Fikri nəydi Tanrının, 

Niyə belə buyurdu?.. 

Bir qitəni uçurdu, 

Bir dənizi ayırdı...

Sənsiz nə olmuşam mən, 

Nə gündə yaşamışam?

Sən məndə doğulmusan, 

mən səndə yaşamışam...

Min il keçər aradan, 

Göydən enən mələklər

Mənim qəbrimi açıb,

Səni göstərəcəklər...

***

Sən son cümləni yazdın,

Mən də nöqtəni qoydum,

Kitabını bağladım,

Səndə nöqtəni qoydum.

Sonra səni çağırdım,

Sən də yubandın nəsə...

Adını heca-heca

Dedim ki, gec gedəsən.

Sonra səhər açıldı,

Kimsə döydü qapımı:

“Bir az əvvəl ölmüsən,

Gəl, meyidin tapılıb”.

Николай Федорович Федоров (1828-1903)

Сложный и противоречивый мыслитель-утопист, дружить с которым почитали за честь Ф.М. Достоевский, А.А. Фет, В.С. Соловьев, В.Я. Брюсов, А.М. Горький…Л.Н. Толстой о нем сказал: "Я горжусь, что живу в одно время с таким человеком". Н.Ф. Федоров четверть века (с 1874 по 1898 гг.) прослужил "дежурным чиновником при читальном зале Московского Публичного и Румянцевского Музеев".

Скромный коллежский асессор Федоров обладал феноменальной памятью, мог рассказать о любой книге библиотеки. На работу он приходил за 1,5 – 2 часа раньше положенного времени, подбирал заказанные книги, часто добавляя по собственному усмотрению те, которые читатель и не просил, т.к. и не подозревал об их существовании. Если нужной книги не оказывалось в библиотеке, то рекомендовал, где ее можно найти. Любому посетителю он мог дать справку по интересующему его вопросу, подсказать нужную литературу. Работа тогда заканчивалась в 3 часа дня. Но еще час – два он оставался с некоторыми своими знакомыми и читателями, беседуя на самые разные темы. "…многие ученые ему обязаны за его указания, и скромная библиотека Румянцевского музея долгие годы была какою-то лабораторией мысли, служила умственным центром Москвы, куда тянулись люди, имена которых широко прославлены", - писал в своей статье публицист Ю. Бартенев.

Н.Ф. Федоров руководил самообразованием К.Э. Циолковского еще в Чертковской библиотеке, до его службы в Румянцевском музее: Константин Эдуардович вспоминал: "Он давал мне запрещенные книги. Потом оказалось, что это известный аскет Федоров, друг Толстого, изумительный философ и скромник. Федоров раздавал все свое крохотное жалованье беднякам. Теперь я понимаю, что и меня он хотел сделать своим пенсионером".

Его аскетизм поражал многих. Л. Толстой записал в своем дневнике 1881 г.: "Николай Федорович – святой… Каморка. Нет жалованья. Нет белья, нет постели". Скромность Федорова шла от его убеждений, он не любил шумихи вокруг своего имени. Однако культурная Москва знала его так хорошо, что фамилию можно было не упоминать: все некрологи в 1903 г. вышли с заголовками "Умер Николай Федорович…", "Памяти Николая Федоровича…".

Незаконнорожденный сын князя П.И. Гагарина и некоей дворянской девицы Елизаветы, он в 1849 г. окончил Тамбовскую гимназию, учился в Ришельевском лицее в Одессе, но своим энциклопедическим знаниям в самых разных областях жизни, науки и искусства, знанием основных европейских и некоторых восточных языков, Федоров обязан самому себе.

Он первый составил систематический каталог книг Румянцевского музея, предложил наладить международный книгообмен. А.А. Гинкен в своей статье "Идеальный библиотекарь" назвал Федорова "героем и подвижником в области книговедения". Книгу он понимал как восстановление прошлого и воссоединение его с настоящим и будущим. А библиотеку понимал как средоточие знания, поэтому все "библиотеки должны быть не только хранилищами книг, не должны служить для забавы, для легкого чтения, они должны быть центрами исследования, которое обязательно для всякого разумного существа". О библиографии он высказывался так: " Это сухая, презираемая наука, и тем не менее ведущая в с е х к участию в самом труде знания, а не бесплодному лишь знакомству с его верхушками". Библиотечную карточку Федоров предлагал писать автору книги и превратить ее в сжатое изложение содержания. Материал карточки должен был быть пожароустойчив и не подвержен тлению.

Собирание личных библиотек Федоров признавал только в том случае, если библиотеку предполагалось затем передать в общественное хранилище. Всем владельцам частных библиотек он предлагал объединить свои картотеки и поместить в общедоступном месте. При необходимости любой желающий мог бы заказать книгу в специально оборудованный для этого читальный зал. Так Федоровым предполагалось объединить все библиотеки мира.

Замечательному московскому библиотекарю было поручено составлять списки литературы для закупки Румянцевским музеем книг за границей. Как вспоминали его друзья, этими списками пользовались и научные библиотеки других стран – так они были точны в определении самого нужного из вновь вышедшего. Федоров считал: раз церковь поминает, прославляет своих тружеников, то и библиотекари должны помнить авторов книг, поминая, изучая книги тех, кто умер в этот день. Он предлагал организовать работу библиотеки календарным порядком, ввести еще один отдел – выставочный. Именно в нем должны быть представлены в этот день книги умершего автора, его бюст, библиография его работ и т.д. Он предлагал библиографам составить каталоги в календарном порядке, по дням кончины писателей, выпускать словари, включающие всех писавших, в газетах печатать «прославления умершим писателям, приглашения к их изучению». А изучать – по Федорову – «не корить и не хвалить, а восстановлять жизнь». Нравственный смысл библиотеки философ понимал так: «Библиотека была и должна быть не просто собранием книг, а памятником, сооруженным предкам, в котором книги суть души писателей, а бюсты – их тела… Если хранилище сравнить с могилою, то чтение, или точнее исследование, будет выводом из могилы, а выставка как бы воскресением».

В последние тридцать лет своей жизни Николай Федорович неоднократно принимался за изложение своих взглядов и идей по разным вопросам. Результатом этого стали три тома "Философии общего дела". Философ С.А. Левицкий писал о Федорове, что тот скептически относился к теоретической философии и хотел знать "единое на потребу" - понять главный, потерянный ныне смысл жизни и найти путь к деятельному осуществлению этого смысла. Потерянным смыслом жизни Федоров считал восстановление братства на земле. И не только по отношению к живым, но и к мертвым. Поэтому главная его идея - всеобщее физическое воскрешение наших предков. Философия, писал Федоров, не должна быть только знанием того, что есть, но должна быть знанием и того, что будет - "проектом всеобщего дела". Он был как против субъективности (приводящей к равнодушию человека к истине), так и против объективности (которая ведет к отвлеченной истине, равнодушной к судьбам человека). И предложил "проективность" - целеустремленность к будущему в интересах всего человечества. По мысли Федорова, сама природа ищет в человеке не только своего исследователя, но и "хозяина", т.к. природу из-за своего несовершенства еще "нельзя в строгом смысле даже признать произведением Бога, ибо в ней предначертания Творца частию еще не выполнены, частию даже искажены". И Федоров ставит перед человечеством грандиозную задачу: спасение Земли и всей Вселенной. Братские отношения Федоров понимал не только по отношению к живущим, но и к умершим: "Тот недостоин жизни и свободы, кто не возвратил жизнь тем, от коих ее получил". Каким методом он предлагал это осуществить - не ясно.

Как бы ни оценивали сейчас его учение, думается, очень верны слова летчика-космонавта В. Севастьянова о Федорове: гениальный учитель добра и гуманизма.

http://library-21.narod.ru/librarians/f/fedorov.html