Kəsin Rəsulun qulağını

 Laçın Məmişov

Balaban...qəm, nisgil, həsrət, bütün dərdi bəlalarımızı öz ecazkar səsi ilə gözümüzün önündə xəyal fənəri kimi canlandırıb işıqlandıran bir sirli dünya. Elə bir dünyadır ki, o dünyanı bəzən özlüyümdə ruhlar dünyasına bənzədirəm. Ruhu olmayan o qəm diyarına gedən karvanda əsla yolçu ola bilməz. Ordan gələn səslər daima qulağımda səslənir, bəzən məni uşaq qədər kövrək, bəzən məzluma Musa, bəzənsə zalimə Əli edir.

Dünya çaş baş qalıb, əslində bizə məxsus olan bu sirli alət kmiə məxsusdur ? Vartana ya Xeybərə? Əlixan Səmədovla söhbətlərimizin birini xatırladım.

O qeyd etdi ki, Türkiyəyə yeni getdiyində hamı "Duduk" deyib dad edirdi. Bu məni çox əsəbləşdirirdi. Amma bir müddət keçdi uzun və əzab əziyyətli yollardan keçəm bahasına Balaban sözünün hansı məna kəsb etdiyini qismən də olsa dünyaya anlada bildim...Doğurdan da Əlixan Səmədovun milli musiqimiz üçün xidmətləri olduqca böyükdür. Daha sonra isə dünya arenası Şirzad Fətəliyevin kamera orkestrinin müşayəti ilə "Sarı gəlin", "Sən gəlməz oldun", "Şur" və s ifalarını dinlədikdən sonra kəsinliklə əmin oldular ki, bu Azərbaycan xalqının musiqi alətidir. Hətta səmərqənddə 2011-ci ildə keçirilərn "Şərq təranələri" musiqi festifalında dünyanı barmağına sarıyan lənətullah Cevan Qasparyan Şirzadla bir səhnəyə çıxmaqdan imtina etdi. Çünki Cevan gözəl bilirdi ki, Şirzadın damarlarından "Rəqs" alı Balaban havasının müəllifi Ustad Balabançı Nizan Fətəliyevin qanı axır. Nizan Fətəliyev isə "Heyvagülü" və "Koroğlu nağarası" havalarının müəllifi, 1918-ci ildə Həbib Əfəndinin təkidi ilə Azərbaycana gəlmiş Nuri Paşanın Komandanlıq etdiyi Qafqaz İslam Ordusunu Ağsu dolaylalrında qarşılayıb "Cəngi" sədaları ilə ordunun önündə gedən Ustad Balabançı Əli Kərimov el arasında Əli Dədə kimi tanınan böyük şəxsiyyətin davamçısı idi. Bir sözlə Cüvan yaxşı bilirdi ki, onun Şirzadla Balaban ifası ilə bir səhnə paylaşmağa haqqı yoxdur.

Qarabağ savaşımızı hələ ki, sülh yolu ilə nizamlamağı düşündüyümüz halda, digər bir yolla da "müharibə" davam edir. Bu müharibə "Sarı gəlin" və Balaban müstəvisəndə heç bir atəşkəs rejimi olmadan davam edir. Ermənilər bir vaxtlar Azərbaycanda yaşadıqları müddətdə Balabanın ərik ağacından hazırlandığını öyrəndilər. Daha sonra onu necə hazırlamağın sirrlərinə yiyələndilər. Sonra isə bəlli oldu ki, tək ərik ağacı ilə iş bitmir. Balabana qarğı lazımdır, o qarğı ki, həmin sirli səsi yaradır. Həmin sirli səsi isə tam dolğun formada Gəncə və Göranboyda bitən qamışdan başqa heç bir qamış vermir.
Ermənilər məlum 1988-ci il hadisələrindən sonra itib getdilər. Gedəndə özləri ilə Balaban hazırlamaq üçün dəzgahlarını və aləti hazırlamağın bütün sirrlərini də oğurlayıb apardılar. Lakin apara bilmədikləri bir şey qaldı. Azərbaycan musiqisini duya bilən ürək və Goranboy, Gəncə qarğısı...
 Bir müddət Azərbaycandan apardıqları qarğıları çox xəsisliklə qoruyub istifadə etdilər. Lakin qarğı dəmir deyil, qamışdır. Qamışsa müəyyən bir müddətdən sonra korlanır və yenisi ilə əvəz olunmalıdır. Bir müddət keçəndən sonra ermənilərin Balaban ifası düdüy səsi verdi. Bu düdüylər çox baş sındırdılar, çox qamışlara əl atdılar. Lakin heç bir qamış həmin səsi vermədi. Nəhayət məsələnin həlli yolunu tapdılar. Azərbaycandan Goranboy və Gəncə qamışını Ermənistana ötürmək üçün hansısa Vətən xaini tapıldı. Hal hazırda daşnaklar bizi öz qarğımızla döyüş bölgəsindəki kimi vururlar, özü də öz silahımızla. Olduqca faciəvi bir faktdir, bu da neft deyil ki, fikirləşək ki, elə bir gəlirli sahədir ki, tamah kiməsə güc gəlir. Sadəcə bu qarğı ölkədən hansı yollarla ermənilərə çatdırılır. Möhtərəm Aydın Əliyev Sizin səlahiyyətləriniz mənim əlimdə olsaydı. O qarğı mafiyasını ifşa edər, həmin qarğını gömrükdən pul alıb, göz yumub ermənilərə dəstək olan gömrüyçüyə isə qarğının sünnət üçün dəlləyin hecə istifadə etdiyini onun üzərində özünə tətbiq edərdim. Amma dəlləkdən fərqli olaraq məsələni kökündən həll edərdim ki, kişiliyi olmayan zabit özünü fiziki olaraq qalan ömrü boyu zənən hiss etsin. Zəhmət olmasa ölkəyə gələn məhsullara itilədiyiniz ülgücü mədəniyyətimizə xəyanət edən əməkdaşlarınızın qulağında və ya bayaq dediyim qaydada sınayın. Bir dəfə Qəmlo olun, kəsin Rəsulun qulağını...